BOX 3 en “de niet-bezwaarmakers”

NIVO 2026 - 35

Het Kerst-arrest d.d. 24 december 2021 kwam, zoals ik meermaals heb aangegeven, als een donderslag bij heldere hemel. Velen hadden, mede door de jarenlange afwijzingen in de lagere rechtspraak van de rechtbanken en de gerechtshoven, geen bezwaar meer gemaakt tegen de (hoge) box 3-heffing. 
Maar komen de Niet-Bezwaarmakers dan niet voor “rechtsherstel” in aanmerking? 
De Bond voor Belastingbetalers nam het als eerste voor hen op. Later volgende ook de andere belangenorganisaties. Hoe is het de “niet-bezwaarmakers” vergaan tot op heden? Hieronder het eindoordeel.

Kabinet

Het kabinet heeft besloten de niet-bezwaarmakers geen rechtsherstel te bieden. Daarbij weegt zwaar dat de Hoge Raad reeds op 20 mei 2022 heeft geoordeeld dat het kabinet juridisch niet verplicht is deze groep te compenseren. Daarnaast zou compensatie, afhankelijk van de gekozen vorm, tot circa € 7 miljard extra kosten kunnen leiden. Het kabinet achtte een dergelijke uitgave, mede gezien andere budgettaire opgaven, niet verantwoord.

Hoge Raad

De Hoge Raad heeft op 25 juni 2026 opnieuw geoordeeld dat niet-bezwaarmakers geen recht hebben op vermindering van hun box 3-heffing over de jaren 2017-2020 (ECLI:NL:HR:2026:907 en ECLI:NL:HR:2026:1013). De Hoge Raad ziet geen aanleiding terug te komen op zijn eerdere oordeel dat het Kerstarrest van 24 december 2021 voor reeds definitief vaststaande aanslagen als ‘nieuwe jurisprudentie’ geldt. 
De Hoge Raad ziet evenmin aanleiding voor een ander oordeel op grond van het discriminatieverbod of het evenredigheidsbeginsel. Het onderscheid tussen bezwaarmakers en niet-bezwaarmakers houdt daarmee stand. Ook de overige aangevoerde beginselen bieden de niet-bezwaarmakers geen soelaas.

Koepel- en belangenorganisaties zien af van box 3-procedure bij Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM).

In het traject dat uiteindelijk heeft geleid tot de massaalbezwaarplusprocedure trekken de Bond voor Belastingbetalers, de NOB, het RB, SRA en de Consumentenbond voor de niet-bezwaarmakers gezamenlijk op tegen de overheid. 
De uiteindelijke uitkomst over de box 3-heffing vinden de organisaties ronduit teleurstellend.

Naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 25 juni 2026 heeft de Belastingdienst op 17 juli jl. alle bezwaarschriften in de massaalbezwaarplusprocedure met één collectieve beslissing afgehandeld. Deze beslissing is gepubliceerd in de Staatscourant. Hierin staat dat de verzoeken om de box 3-heffing alsnog te verlagen, zijn afgewezen. 
Alle bezwaren zijn daarmee ongegrond verklaard.

Na bestudering van het arrest en de collectieve beslissing van de Belastingdienst zijn de koepel- en belangenorganisaties nu zeer recent tot de conclusie gekomen dat er onvoldoende juridische aanknopingspunten zijn voor een kansrijke procedure bij het EHRM. 

Conclusie

Hiermee komt een einde aan de lange weg van de niet-bezwaarmakers om rechtsherstel te krijgen. Eindoordeel: geen of niet tijdig bezwaar gemaakt = geen rechtsherstel!

Voor velen zal het aanvoelen als een onredelijke behandeling door de overheid. 
Belabberde fiscale wetgeving in box 3 vanaf 2017 van de fiscale wetgever, maar als het erop aankomt niet op de blaren hoeven zitten. Daarmee kan de opmerkelijke situatie ontstaan dat een belastingplichtige, gelet op zijn werkelijk behaalde rendement, te veel box 3-heffing heeft betaald, maar die belasting niet terugkrijgt omdat zijn aanslag vóór het Kerstarrest al definitief vaststond.

Maar ongetwijfeld zijn er ook belastingplichtigen die zeggen:  “ach, de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten…”